Etiquetas

01 diciembre 2017

MARÍA BRANCO PRIETO


María Branco Prieto naceu en Trives e é catedrática da Facultade de Farmacia e Nutrición da Universidade de Navarra. María Branco Prieto estudou Farmacia na Universidade de Santiago de Compostela e realizou a súa tese doutoral na Universidade de Paris-Sud mediante unha bolsa do Ministerio de Ensino Superior e Investigación francés. O tema da súa investigación, que recibiu o premio extraordinario "L'Académie Nationale de Pharmacie”, foi a formulación de micropartículas cun neuropéptido e a súa administración no cerebro de rata. Estas investigacións foron ampliadas durante tres anos no ETH (A Escola Politécnica Federal de Zúric, Suíza).

Recentemente foi nomeada académica da Real Academia de Farmacia de Francia -unha das entidades máis prestixiosas do mundo no seu ámbito- como recoñecemento ao carácter internacional do seu traballo. Así mesmo, foi nomeada académica da Real Academia de Farmacia de Galicia.

Na actualidade, María Branco mantén unha estreita colaboración con investigadores do país galo, onde é experta da Agence Nationale da Recherche (ANR) e do Institut Universitaire de France. Así mesmo, participa nun proxecto europeo xunto co seu director de tese, o profesor Patrick Couvreur, da Universidade París-Sud.

Na súa traxectoria, a catedrática de Farmacia e Tecnoloxía Farmacéutica centrou a súa investigación na área da nanomedicina e sistemas de liberación controlada de fármacos, onde traballou no deseño e desenvolvemento de micro e nanopartículas de distintos tipos. Estes sistemas aplícanse no tratamento de cancro, enfermidades cardiovasculares e neurodegenerativas.

María Branco é autora ou co-autora de máis de 110 artigos en revistas científicas, 5 patentes, 16 capítulos en distintos libros especializados e máis de 150 comunicacións en congresos, moitas delas como relator invitado. É membro do comité editorial de varias revistas científicas, entre elas Cancer Letters. A súa investigación recibiu varios premios de entidades, tanto nacionais como internacionais.

Vid: Universidade de Navarra

30 noviembre 2017

MONTSE CALLEJA

Montse Calleja naceu en Ourense no ano 1973. É investigadora Científica no Consello Superior de Investigacións Científicas no Instituto de Microelectrónica de Madrid. Presentou sete patentes e publicou numerosos artigos, dous dos cales na Revista Nature Nanotechnology. Ademais lidera o proxecto Nanoforcells, unha das máis prestixiosas Starting Grant concedida polo Consello de Europa de investigación. O obxectivo é estudar as propiedades mecánicas das células e a súa relación co cancro. É cofundadora da empresa Mecwins, pioneira na comercialización de biosensores nanomecánicos. Concedéuselle o premio Miguel Catalá en 2012.
Vid: Wikipedia
Las top100

14 noviembre 2017

CARMEN CID

Carmen Cid naceu en Ourense no ano 1976. É licenciada na actividade física e profesora. O deporte forma parte da súa vida, concretamente o Atletismo, na modalidade de carreira de obstáculos. De pequena xa era aficionada ao atletismo e ao baloncesto. Comezou en "espartanos ourensanos" e logo participou case sen entrenar  en Spartan Race de Madrid, de aí foi ao mundial OCR en Canadá e subiu ao podium coa medalla de bronce. Carmen continúa competindo e obtendo moitos éxitos internacionais.


Vid: La Región

09 noviembre 2017

PEPA NOIA

Josefina García Pérez naceu no Barrio Norte de Bos Aires o 6 de xullo de 1921, mais sería coñecida como Pepa Noia ou Pepa de Noia logo de casada. Seus pais, Aurora Pérez e Agustín García, eran emigrantes que chegaran Leiro  na comarca do Ribeiro, para construír en Bos Aires unha familia, na que nacerían dúas fillas e catro fillos. 

Co tempo, en 1941, casaría con Juan Carlos Noia. Na familia do home era coñecida como “la gallega” aínda que Pepa nunca veu a Ourense confesaba, iso si, o moito que lle gustaría viaxar a Galiza e coñecer Ourense, da que tanto se falaba na casa. 

En 1942 nace a súa primeira filla, á que lle pon de nome Alicia; logo viría Daniel e, xa en 1946, María Lourdes aumentaría unha familia que continuaría medrando co nacemento de Margarita, a pequena da casa, que despois estaría á beira da nai na busca da súa irmá desaparecida. 

A súa vida muda drasticamente o 13 de outubro de 1976 cando a súa filla María Lourdes é secuestrada canda o seu compañeiro. O compromiso social e político converteuna nunha das vítimas do proceso de exterminio da ditadura de Videla, que fixo das desaparicións un modo de operar que buscaba tamén paralizar unha sociedade convulsionada. 

As forzas represivas entraron o 13 de outubro na casa de M.ª Lourdes e Enrique, que apareceu completamente desvalixada. Ao neno deixárono cunha veciña da parella. Tempo despois, Enrique foi liberado mais de Lourdes non chegou outra noticia que a súa retención na ESMA (Escuela de Mecánica de la Armada), que naquela altura funcionaba como un centro clandestino de detención, tortura e exterminio. Máis nada. M.ª Lourdes era unha das 30 000 persoas desaparecidas no xenocidio arxentino e Pepa converteríase nun dos símbolos da loita das nais por coñecer o paradoiro dos seus fillos e fillas e tamén das crianzas, moitas delas roubadas. 

Desde o primeiro día de ausencia de Lourdes, Pepa Noia comezou unha busca que non remataría nunca. Na súa peregrinaxe, as nais íanse atopando, compartían as súas dores. Conversaron e decidiron que todos os xoves do ano farían a marcha. A idea era concentrarse na Praza de Maio mais foi a propia policía a que as obrigou a circular debido á prohibición de que se reunisen grupos en espazos públicos. As nais “circularon” baixo a orde da policía e, despois doutros percorridos, a marcha ficou establecida arredor da Pirámide de Maio. Pola súa banda, Pepa, desde aquela primeira rolda, afíxose a chegar sempre antes de tempo para falar coas persoas que se ían achegando.

Posteriormente, nunha xornada en que se dirixían a Luján en 1978, as nais incorporan o pano branco na cabeza ás súas mobilizacións para se identificaren e recoñeceren entre elas. A pesar de case catro décadas de loita, Pepa Noia non puido nunca saber o destino final de María Lourdes.

Pepa Noia recibiu nos seus últimos anos moitos recoñecementos, entre eles o de Cidadá Ilustre da Cidade de Bos Aires e arredor dela o investigador Enrique Arrosagaray escribiu o libro Josefina Pepa de Noia. Una Madre de primera hora, publicado en 2011. O día da súa morte, o 31 de agosto de 2015, festexábase na Arxentina a noticia da aparición da neta recuperada número 117. Até a fin dos seus días formou parte do movemento, mesmo despois da excisión, aliñada coas Nais de Praza de Maio Liña Fundadora.


Testemuña de Margarita Noia en Album de mulleres Cultura galega 

25 octubre 2017

MARUXA VILLANUEVA

Nada na Barrela (Carballedo-Lugo) en 1906, residiu despois en Ourense e posteriormente emigrou a Arxentina. Alí iniciaría unha exitosa traxectoria teatral, cando no ano 1938 incorporouse á Compañía de Teatro Aires dá Terra, na que tamén estaba o ourensán Fernando Igrexas, coñecido como Tacholas. Formou a súa propia compañía e puxo en escena a práctica totalidade da obra de Castelao.

Durante os longos anos que botou na Arxentina trabou amizade con Salvador de Madariaga, Eduardo Blanco Amor, Xavier Bóveda, Ramón D.Villar, Castelao, Alberto Vilanova e sobre todo, coa pianista e soprano arxentina Maruja Iniesta.


En 1949, regresou á terra, non sin recibir antes unha gran homenaxe na Casa de Galicia de Buenos Aires. Aquí intentou reproducir as actividades culturais desenvolvidas na Arxentina, aínda que atopou moitas dificultades. A súa amizade con Otero Pedrayo deulle a oportunidade de facer unha actuación musical no Círculo das Artes de Lugo con grande éxito. A esta, e sempre introducida por persoeiros importantes da cultura galega, seguiron outras en Ourense, Pontevedra, Santiago e Vigo. En 1953, retomou tamén a actividade teatral cuna pequena compañía, "Os Labregos", dirixida por ela, integrada por xente nova da súa parroquia natal. Aínda que as actuacións que fixeron tiñan fins filantrópicos, a censura franquista rematou coa súa actividade. 

Anos máis tarde, en 1958, desencantada polos problemas existentes en Galicia para desenvolver o seu labor, Maruxa volve a Bos Aires onde permanece casi catro anos. Prodúcese unha nova decepción, xa que na colectividade galega e na propia Arxentina, a actividade cultural decaera moito. Aínda así, durante eses anos integra o trío vocal "Rosalía de Castro", xunto coas sopranos arxentinas Elsa de Zoppo, e a súa grande amiga Maruja Iniesta. 

En 1962 retorna definitivamente a Galicia e despois dunha breve estadía na Barrela, instálase durante un tempo en Ribadavia cuns sobriños. Trasládase a Santiago en 1969 e pouco despois entra en contacto co Padroado Rosalía de Castro, participando na súa Comisión de Donas e colaborando na obtención de fondos para restaurar a casa da Matanza e facer o museo. Cando en 1971 o Dr. Agustín Sixto Seco foi elixido presidente do Padroado, propúxolle a Maruxa atender a Casa Museo, o que fixo viaxando desde Santiago, onde viviría ata 1974. Desde ese ano instalouse definitivamente en Padrón, dedicando todo o seu tempo á casa e á obra de Rosalía e converténdose nunha auténtica especialista no tema. Gracias á súa mediación, ao ano seguinte, Televisón Española emitiu unha versión de La hija del Mar.

En decembro de 1990 viaxou por última vez a Arxentina enviada polo Padroado para entregar unha axuda económica ao seu grande amigo e colega nos escearios teatrais, Fernando Iglesias "Tacholas". Nesa ocasión a Asociación de Mos de Bos Aires fíxolle unha sentida homenaxe. Non foi a última, xa que polo seu labor cultural Maruxa Villanueva obtivo en vida moitas distincións. Entre outras, unha das máis entrañables, foi a homenaxe recibida na súa aldea natal da Barrela en 1991, o mesmo ano no que a Xunta de Galicia lle impuxo a Medalla Castelao. En 1993 foi nomeada presidenta honoraria da Asociación polos Dereitos do Emigrante Galego de Bos Aires. Recibiu tamén postumamente o premio María Casares de teatro.

Maruxa Villanueva, finou no Hospital de Conxo de Santiago de Compostela o 24 de novembro de 1998 os noventa e dous anos de idade.

Vid: La Región

13 septiembre 2017

MARTA GONZÁLEZ FREIRE

Marta González naceu en Ourense en 1983 no seo dunha familia relacionada coa medicina, pais xinecólogo e nai enfermeira, e é obrigado destacala no noso blog pola súa interesantisima traxectoria. Traballa desde 2013 en Baltimore no Instituto Nacional de Envejecimiento, National Institute of Aging, NIA. Licenciada en Ciencias do Deporte e doutora en Fisioloxía do Exercicio, Marta González comezou a súa especialización académica e profesional no ámbito da xenética e a bioloxía celular, onde conta con máis de sete anos experiencia. Actualmente traballa baixo a dirección do prestixioso investigador Luigi Ferrucci no estudo dos cambios que experimenta o organismo conforme a persoa envellece, para a partir de aí determinar como se pode atrasar este envellecemento.
Ademais da súa ocupación como investigadora tamén é unha importante triatleta preparándose disciplinadamente (érguese ás catro e media da mañá para entrenar e ás oito vai a traballar) para participar nos eventos deportivos e conseguir a clasificación para o campionato do mundo.
Sinxelamente, un orgullo tela no noso blog.

Vid: La Región
La Voz de Galicia

09 septiembre 2017

LOURDES HERVELLA



Lourdes Hervella é unha escritora nacida en Verín e afincada en Cataluña. Destaca esta escritora por unha narración que atrapa ao lector cunha temática que ela califica de "apocalíptica". Leva implicada na novela, que vai ser unha triloxía, titulada "Proyecto Madre" ambientada nunha Barcelona invadida por zombis e onde se mergulla nas profundidades do ser humano para atopar o mellor e o peor del. Recentamente publicou a segunda parte titulada "La Humanidad Perdida" onde dá continuidade á historia.
É de mérito destacar a esta muller ourensá que se introduce con éxito no mundo literario nacional.
Vid: La Voz de Galicia

05 septiembre 2017

MARCELINA AHUJA

Nun interesante artigo de La Región fálase da Rúa Alba, rúa que uniu a Rúa do Progreso e Santo Domingo creada no ano 1867 e hoxe denominada Alejandro Outeiriño-Cardenal Quiroga. Segundo a reportaxe tratábase dunha rúa dinámica en canto a negocios varios e entre eles quería destacar un en especial polo tema que nos toca neste blog. Trátase dunha Academia de señoritas creada no ano 1877 por Marcelina Ahuja. É unha mágoa non ter máis documentación ao respecto para afondar na vida de Marcelina, non obstante, aínda que só se trate dunha reseña breve creo que merece a pena que figure no noso blog.
Vid: La Región

09 julio 2017

ANGELES TOVAR MORAIS

Ángeles Tovar naceu no 1914 en Ourense e  ingresou no Instituto Provincial no ano 1926 á idade de 12 anos. Estivo matriculada en cinco cursos realizando os estudos por libre e oficial, concretamente dous por libre e tres por oficial. Obtivo o título cunha cualificación notable e solicitou o ingreso na Escola Normal de Mestras de Ourense. Era irmá de Dona Amalia Tovar Morais que tamén cursou estudos no Instituto Provincial.
Dona Ángeles foi candidata polo Partido Comunista ás eleccións ao Congreso no ano 1979.
Vid: Cid Galante, Rosa María, Muller e educación en Ourense (1900-1930).

28 mayo 2017

PAZ GULÍAS NANTES

Coma sempre, para este blog, é unha honra incluír a mulleres tan relevantes como Dona Paz Gulías Nantes grazas á xenerosidade e permiso do seu fillo Néstor Martín Gulías, catedrático de Debuxo Técnico.
Acláranos don Néstor que a súa nai, Dona Paz Gulías Nantes, naceu en Marín (Pontevedra) pero, desde moi nova, veu vivir a Ourense e aquí casou con Néstor Martín Pardo, catedrático de violín do Conservatorio de Música de Ourense.
Dona Mª Paz Gulias Nantes  foi unha pintora e escultora profesional consagrada, con máis de 100 exposicións individuais en España e no estranxeiro. Foi bolseira polo Ministerio de Educación no ano 1959 en Vigo (Pontevedra) e obtivo varios diplomas e premios entre eles:
  • O da Terceira Bienal de escultura de Artistas galegos en 1977 en Sarria (Lugo)
  • Premio de pintura no Liceo casino de Marín (Pontevedra) en 1980
  • Premio do foro cultural de Coyoacán en 1980 de México D. F.
Hoxe figuran as súas obras en centros oficiais e museos, por exemplo,  no Palacio de Lidia o Retrato da Duquesa de Alba; no Palacio da Zarzuela, o Retrato de S. M. O Rei don Juan Carlos.
Dedicou toda a súa vida á arte da pintura, do debuxo e da escultura sen descanso, compatibilizando o desenvolvemento de toda a súa obra coa docencia no colexio Salesianos de Ourense e nos seus estudos particulares de Oviedo (1992-1994), e máis adiante nas salas de arte particulares de Vigo e Ourense (1995-2002). Mª Paz Gulias Nantes deixou máis de 5000 obras das que existen unhas 1000 catalogadas.
Desde 1959 ata 1996 levou a cabo numerosísimas exposicións e as súas obras están expostas por toda Galicia e no resto de España así como en coleccións particulares no estranxeiro. 
Non cabe dúbida que estamos ante unha muller salientable no mundo das artes.Cun estilo pictórico achegado ao impresionismo, de temática variada e rica, de pincelada notable e grosa e de cores vivos e brilantes.Detrás de todo iso hai un gran dominio do debuxo e das técnicas pictóricas. Nas súas esculturas decántase maiormente pola figuración feminina con xestos graciosos e optimistas e onde a cor volve ter protagonismo.

17 mayo 2017

MARÍA FERNÁNDEZ ACHE

María Fernández Ache, é dramaturga e actriz, nacida en Verín (Ourense) e residente en Londres.

María Fernández Ache, menos coñecida en España xa que a maior parte da súa carreira desenvolveuse en Inglaterra, é unha actriz, autora teatral e directora que cultivou varios premios internacionais .
Está casada co actor Will Keen, protagonista de Refuxiados.
Entre as obras dirixidas destaca A Traizón que é unha adaptación da obra homónima do Premio Nobel británico Harold Pinter onde profúndase nas consecuencias da mentira e a deslealdade.
Vid: Galicia Dixital


19 marzo 2017

DOLORES R.

Hoxe dedicamos esta entrada a Dolores R. unha historia conmovedora que é o reflexo da sangría da emigración ourensá. É unha historia que recolle magnificamente o noso amigo David Simón no seu magnífico Diario de un médico de guardia que é digno de consultar.
Conta David Simón como lle impactou a Luis Seoane a historia de Dolores e como quixo reflectila nun cadro.
Dolores R. era unha muller ourensá que nos anos sesenta viaxa a Xenebra para ver aos seus fillos. Ela nunca saíra da súa aldea e, polo tanto, os veciños colgáronlle un cartel co enderezo dos seus fillos. Foi no tren sen quitar nunca o cartel para que lle indicaran que tren debía coller cada vez e chegou a Xenebra e amosaba o seu cartel e non falaba. Non a deixaron pasar e os seus fillos non puideron facer nada. Así que, montárona no tren para voltase á súa aldea.
É un duro testimonio da emigración e da dor que causa nas familias a separación dos fillos cando se ven obrigados a marchar.
Supoño que moitas mulleres ourensás sentiron o mesmo e viviron parecidas historias. Para elas esta homenaxe ás nais, mulleres ourensás, que viron partidos os seus corazóns.

Diario de un médico de guardia
(Piquen no enlace, lean a marabillosa entrada de David Simón)

11 marzo 2017

ROCÍO AREÁN ÁLVAREZ

Rocío Areán Álvarez naceu en Ourense no ano 1920 no seo dunha familia solvente. Figura inscrita no Instituto Provincial de Ourense pero non figura o seu expediente, aínda que si o da súa irmá, Isabel que remata os estudos para trasladarse á Universidade. Rocío, máis nova que a súa irmá, tamén conseguirá o título e trasladaríase á Universidade (lamentablemente nos expedientes da Universidade de Santiago non figura, poida que se trasladara a outra cidade). Rocío Areán será unha das profesoras do colexio Cisneros impartindo Lengua e Literatura.
Vid: Cid Galante, Rosa María, Muller e Educación en Ourense 1900-1930.

04 marzo 2017

CARMEN LORENZO MARTÍNEZ

Naceu en Lovios no ano 1917. No ano 1939, cando tiña 22 anos, matricúlase na Facultade de Farmacia de forma oficial. Remata os estudos no ano 1943, licenciándose nese ano e obtendo unha boa cualificación media, segundo consta no seu expediente.
Esta información foi extraída da miña base de datos das primeiras ourensás que accederon á Universidade. No expediente consta como María, non como Carmen (aínda que este detalle parece ser habitual, pois atopeime varios casos) Se fose así, é dicir, que eludirían nos expedientes o nome de Carmen, podemos pensar que María Lorenzo (como así se recolle nos expedientes) puidera ser a profesora Carmen Lorenzo que exerceu como profesora no Instituto Provincial de Ourense.
A fotografía que se amosa é a que figura no blog do meu aprezado amigo Rafa Salgado, gran coñecedor da vida ourensá.
Vid: Cid Galante,Rosa María, Muller e educación en Ourense  1900-1930.
Foto: Ourense no Tempo.

28 febrero 2017

INÉS PÉREZ BELMONTE

Inés Pérez Belmonte, muller destacada na historia de Ourense do século XVI,  estaba casada co corrixidor de Ourense, a quen mataron as hostes do señor do Palacio de Ocas (o actual Liceo). Con afán de xutiza, Inés  preiteou contra os asasinos do seu marido durante tres anos. Finalmente acabou casándose co de Ocas. E cando o seu segundo marido morreu, o primoxénito herdou o palacio e ela tivo que irse co resto dos seus fillos a seguir buscando un futuro. Mentres tivo poder económico e social, Inés Pérez Belmonte foi unha auténtica mecenas. Ela encargou e pagou a Inmaculada de Juan de Juni que custodia o Museo ourensán o que demostra o seu gusto refinado, a súa independencia económica e esa capacidade de liberdade e decisión que a caracterizaron.

Dona Inés tiña unha forte personalidade e poderoso atractivo, pertencente á fidalguía ourensá, tivo unha educación exquisita, parella á que recibiu o seu irmán en Salamanca. Durante anos residiu no Palacio dos Oca, hoxe Liceo ourensán, e no Palacio de Afonsas, en Celme. Soubo facerse visible nunha sociedade hostil e discriminatoria cara á muller, participando activamente na vida social da cidade. Sempre fixo valer os seus dereitos non evitando preitos nos que defendía os seus intereses e os dos seus fillos.
Vid: Gallego, Olga. Historia da muller. Mulleres ourensáns dos séculos XIV-XVIII. Xunta de Galicia, Dirección Xeral de Patrimonio Cultural: Servizo Galego de Igualdade; [Ourense]: Grupo Marcelo Macías, Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense, 2008.

Foto: Inmaculada de Juan de Juni. Obra encargada por Dona Inés. No Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense.